Teâđ meeʹst

Muʹzei lij nuʹt 800 mettred Njauddâmjooǥǥ da Ǩeâuŋŋaz moost tââʹvbeäʹlnn. Nuʹt 1,5 ǩm ǩeeʹjjest lij sääʹmsijdd da eeʹjj 1565 rajjum Pââʹss Jååǥǥar ceessan. 

Äʹvv saaʹmi muʹzeei ääʹveeš veerǥlânji 16. peeiʹv ǩieʹssmannu 2017 vueʹssen Teän da Vaʹrjjel muʹzeisiidâst, koozz koʹlle še Savio muʹzei, Vaʹrjjel sääʹm-muʹzei di Teän muʹzei. Ääʹvv mieʹrren lij nânsmâʹtted sääʹmkulttuur, sääʹmǩiõl da sääʹmidentiteeʹtt di vääʹlted tieʹttemvuõđ säʹmmlai mõõnnâm- da ânnʼjõžääiʹjest.

»Äʹvv» miârkkšââvv čuõʹvves, lieʹdǧǧi čuõv, kååʹtt  šâdd tõʹst, ko peiʹvvpaštti peʹlǩǩe čääʹʒʒest leʹbe muõttjest. Sääʹmǩiõll lij mieʹrǩǩuum UNESCO Maaiʹlm vaarvuâlaž ǩiõli vuäppsa. Aʹrvvõõzzi mieʹldd tåʹlǩ nuʹt 300 ooumžed sämste ânnʼjõžääiʹj, jäänmõsân Lääʹdd beäʹlnn. Sääʹmǩiõll vuäǯǯai veerǥlaž ǩeeʹrjtemvueʹjj eeʹjj 1973. Mij põõšši čuäjtõõzzâst, Saaʹmijânnam, väʹlddǩiõllân lij sääʹmǩiõll.

Muʹzeeʹjest lie kueʹhtt veerǥlaž »KORO» (Kunst i offentlige rom / Čeäppõs aalmilaž sõõʹjin) -čeäppõstuejjõõzz: Espen Sommer Eide tuejjõs »Ǩiõllmoštt» da Geir Tore Holm tuejjõs »Čiâhss». »Ǩiõllmoštt» lij audiovisuaalʼlaž arkiiv, mâʹst sääʹmǩiõl saaʹnid looǥǥât õõuti õõuti. Saaʹnid »uuʹdet» kuvddleeja, kååʹtt âlgg teʹl seeilted tõid pueʹttiääiʹj vääras. »Čiâhss» lij muʹzeei väʹldduus kåʹǧǧ. Vallum messiiŋŋâst rajjum uhsskåʹǧǧ lij inspirõsttum puõccučiâus hääʹmest.

Muʹzeipõõrt historia:

Eeʹjj 1998 Taar sääʹmsuåvtõs tuʹmmji, što »Østsamisk museumsanlegg/kultursenter» (Nuõrtbeäʹl saaʹmi muʹzeivuʹvdd/kulttuurkõõskõs) leʹčči säʹmmlai eeʹǩǩdohatjuuʹhli päiʹǩǩ.

Eeʹjj 2002 riikkbudjeeʹttest miõʹtteš tieʹǧǧid muʹzeei raajjmõõžž čõõđviikkâm vääras. Statsbygg iʹlmmti arkkitektuurǩeâšt kulttuur- da ceerkavministeria beäʹlest. Vueiʹtti leäi Trondheim ååraž arkkitektuurpõõrǥâs Pir2. Muʹzeei rajškuõʹtteš raajjâmaltteempooddin eeʹjj 2007. Põõrt ǩiõrǥteš eeʹjj 2008 da siʹrddeš Statsbygg vuâlla eeʹjj 2009. A põõrtâst leʹjje määŋg vââʹjj da čuõlm.

Eeʹjj 2017 muʹzeei mââimõõzzâst ääʹveeš nõõmin Äʹvv skoltesamisk museum. Ääʹveempooddâst leʹjje 700 ooumžed.

Nõõm muʹtteš njuhččmannust 2017 nuʹt, što leʹčči čiõlǥâs, što muʹzei mušttal mij sääʹmjoouk kulttuur, ǩiõl da historia. Nääiʹt õõlǥi tõn diõtt, ko »Østsamisk» täujja ââʹnet määŋg sääʹmjoouk õhttsaž nõõmtõssân.